WESTMINSTER (NV) - Ðại Lễ Tiểu Tường Ðức Cố Ðệ Tứ Tăng Thống Thích Huyền Quang được long trọng cử hành vào ngày Chủ Nhật, 26 Tháng Bảy 2009, tại chùa Ðiều Ngự với sự có mặt của hơn một ngàn Chư Tôn Ðức Tăng Ni và Phật tử. Ðại lễ do Văn Phòng II Viện Hóa Ðạo Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất hải ngoại tại Hoa Kỳ (GHPGVNTNHN) phụ trách.

Lễ Tiểu Tường Ðức Cố Ðệ Tứ Tăng Thống Huyền Quang tại chùa Ðiều Ngự ngày Chủ Nhật, 26 Tháng Bảy. (Hình: Trần Danh Thăng/Người Việt)

Ðại Lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác, phó tăng thống kiêm chủ tịch Văn Phòng II Viện Hóa Ðạo GHPGVNTNHN chứng minh cùng với chư tăng Tích Lan và Tây Tạng. Ông Võ Văn Ái và bà Ỷ Lan đại diện Phòng Thông Tin Phật Giáo Việt Nam đại diện GHPGVNTN đến từ Pháp, Âu Châu.

Ðại Lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác đọc diễn từ. (Hình: Trần Danh Thăng/Người Việt)

Ðại diện tôn giáo có Linh Mục Nguyên Thanh, Giáo Sư Nguyễn Thành Long, ông Huỳnh Kim đại diện Phật Giáo Hòa Hảo. Phía dân cử có Dân Biểu Tiểu Bang Trần Thái Văn, Giám Sát Viên quận Cam Janet Nguyễn, Nghị Viên Andrew Ðỗ của thành phố Garden Grove, Nghị Viên Andy Quách và Diệp Miên Trường của thành phố Westminster.

Lễ cung nghinh Long Vị Ðức Ðệ Tứ Tăng Thống an vị tại nghi đài giữa tiếng tụng niệm của Chư Tôn Ðức và Phật tử.

Sau nghi thức chào cờ khai mạc, trưởng ban tổ chức, Thượng Tọa Thích Viên Lý, tổng thư ký Văn Phòng II Viện Hóa Ðạo và cũng là viện chủ chùa Ðiều Ngự lên chào mừng Chư Tôn Ðức, đại diện tôn giáo, Phật tử đã về dự Lễ Tiểu Tường Ðệ Tứ Tăng Thống.

Ðại Lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác đã lên đọc diễn từ có nhân ngày Cố Ðại Lão Hòa Thượng Tăng Thống viên tịch vừa tròn một năm. Ðại Lão Hòa Thượng Hộ Giác nói trong lịch sử Phật Giáo Việt Nam chưa có bậc cao tăng nào với hành trình dài và chông gai như ngài. Hơn nửa thế kỷ thế kỷ chiến tranh triền miên từ thời Pháp đô hộ cho đến chiến tranh Nam Bắc và cho đến khi Cộng Sản chấm dứt chiến tranh bằng bạo lực cũng vẫn chưa có hòa bình yên ổn cho dân chúng cả hai miền. Tuy là một tu sĩ nhưng ngài vẫn phải nhập cuộc và mang tâm thức của một kẻ sĩ trước thời cuộc đảo điên của đất nước.

Ngài cũng đã khẳng định trách nhiệm trước hiểm họa dân tộc và đạo pháp. Con đường đó với bao nhiêu năm tù đầy đã không làm ngài sờn lòng. Ðệ Tứ Tăng Thống Huyền Quang đã để lại “một dấu ấn trong lịch sử giáo hội và khẳng định hướng đi của của giáo hội song hành với lợi ích tối hậu của dân tộc.”

Quang cảnh trong sân chùa Ðiều Ngự hôm tổ chức lễ Tiểu Tường Ðức Cố Ðệ Tứ Tăng Thống Huyền Quang. (Hình: Trần Danh Thăng/Người Việt)

Kế đó, Hòa Thượng Thích Chánh Lạc, phó viện trưởng Viện Hóa Ðạo đã nói sơ lược tiểu sử của Cố Ðệ Tứ Tăng Thống Huyền Quang. Ngài có thế danh là Lê Ðình Nhàn sanh năm 1920 tại An Nhơn Bình Ðịnh. Ngài thọ Sa Di năm mới 15 tuổi, năm 17 tuổi thọ Bồ Tát Giới lấy pháp danh là Huyền Quang. Năm 1945, ngài tham gia kháng chiến chống Pháp thành lập Phật Giáo Liên Khu 5. Năm 1951, ngài phản đối Việt Minh chen vào nội bộ Phật Giáo bị bắt đưa đi an trí cho đến 1954 qua Hiệp Ðịnh Geneve, ngài mới được thả.

Năm 1958, ngài cùng với Chư Tăng thành lập tu viện Nguyên Thiều, Bình Ðịnh và thành lập học viện tại đây.

Năm 1962, ngài bị chánh phủ Ngô Ðình Diệm bắt giam vì đòi bình đẳng tôn giáo và chỉ được trả tự do sau ngày 1 Tháng Mười Một 1963. Ngài được cử làm tổng thư ký Viện Hóa Ðạo kiêm tổng vụ trưởng Tổng Vụ Cư Sĩ. Thời gian này ngài tham dự nhiều cuộc hội thảo Phật Giáo quốc tế ở hải ngoại như Ấn Ðộ, Nhật Bản.

Trước 1975, ngài đã là viện phó Viện Hóa Ðạo của GHPGVNTN. Sau ngày 30 Tháng Tư năm 1975, đại lão Hòa Thượng Huyền Quang cùng với nhiều tu sĩ Phật Giáo và các tôn giáo khác đã bị CSVN cầm tù và trù dập nhiều năm nhất là khi ngài đứng lên đòi tự do tôn giáo và đòi lại tài sản của giáo hội bị Hà Nội tịch thu.

Năm 1992, ngài viết kiến nghị 9 điểm vạch những sai lầm của CSVN. Ngài lại bị CSVN quản thúc ở nhiều nơi và cuối cùng quản thúc ngài tại tu viện Nguyên Thiều.

Tháng Mười 2003, ngài đã cho tổ chức đại hội bất thường để tổ chức lại nhân sự trong giáo hội và tuân theo giáo chỉ của Cố Ðại lão Ðệ Tam Tăng Thống Ðôn hậu viên tịch, Hòa Thượng Huyền Quang nhậm chức Ðệ Tứ Tăng Thống của GHPGVNTN.

Năm 2006, ngài bị bệnh suy tim phải nhập viện nhiều lần và sau cùng ngài trở về Nguyên Thiều và viên tịch ngày Mồng 5 Tháng Bảy, năm 2008 chấm dứt suốt 90 năm trụ thế, 70 năm hạ lạp. Suốt cả một cuộc đời ngài tranh đấu vì đạo pháp và dân tộc, bất chấp mọi gian nguy tù đày thân xác. Trong mười mấy năm lao tù, ngài cũng đã san định được nhiều kinh sách và phiên dịch nhiều tác phẩm Phật Giáo.

Trước khi viên tịch, Ðệ Tứ Tăng Thống Huyền Quang vẫn cầu mong giáo hội thật vững mạnh để thực hiện hạnh nguyện của ngài, tiếp tục tranh đấu cho giáo hội và dân tộc sớm được thanh bình an lạc, thoát khỏi ách độc tài.

Ban tổ chức cho phát lại dĩa CD có thu lời của Ðệ Tứ Tăng Thống tại tu viện Nguyên Thiều ngày 1 Tháng Mười 2003 về việc bổ sung lại nhân sự của Viện Tăng Thống và Viện Hóa Ðạo. Tiếp theo là lời phát bạch của Ðại Lão Hòa Thượng Thích Quảng Ðộ bên kim quan của Ðệ Tứ Tăng Thống trước giờ cử hành lễ nhập tháp.

Tiếp theo, chiêng trống nổi lên, Ðại Lão Hòa Thượng Thích Hộ Giác cùng với Chư Tôn Ðức đã tiến lên trước lễ đài với di ảnh của Cố Ðại Lão Hòa Thượng cử hành chánh lễ truyền thống cùng với các Chư Tôn Ðức và Phật tử.